Koncept vlast [ojczyzna] – wgląd w obraz świata czeskich studentów

Irena Vaňková, Jan Huleja

Streszczenie w języku polskim


W artykule prezentowane są wyniki badania ankietowego dotyczącego konceptu vlast [ojczyzna] we współczesnym języku czeskim, przeprowadzonego w ramach międzynarodowego projektu etnolingwistycznego EUROJOS. Ankietowe gromadzenie danych miało miejsce jesienią 2024 roku wśród studentów czterech czeskich uczelni wyższych. Łącznie zebrano i przeanalizowano 100 ankiet. Na podstawie uzyskanych danych stwierdzono, że struktura konceptu vlast obejmuje sześć głównych aspektów semantycznych: (1) terytorialny, (2) emocjonalny, (3) genetyczny, (4) językowy i kulturowo-historyczny, (5) społeczny oraz (6) rezydencjalny. Ankieta ukazuje również, że współcześni czescy studenci w zdecydowanej większości nie postrzegają pojęcia vlast jako kontrowersyjnego, choć nie odnoszą się bezkrytycznie do jego realnego denotatu. Wobec „ziemi ojczystej”, swojego kraju – często explicite Republiki Czeskiej – wyrażają pozytywny, przeważnie emocjonalnie motywowany stosunek i łączą ojczyznę z wysoką wartością.


Słowa kluczowe


etnolingwistyka; językowy obraz świata; EUROJOS; ankiety; studenci; vlast [ojczyzna]; aspekty semantyczne; język czeski; wartość; definicja kognitywna

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Bartmiński, Jerzy (ed.). 1993. Pojęcie ojczyzny we współczesnych językach europejskich. Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej.

Bartmiński, Jerzy (ed.). 2018. The Axiological Lexicon of Slavs and their Neighbours, Vol. 1, The Concept of Home. Trans. Klaudia Wengorek-Dolecka. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Bielińska-Gardziel, Iwona, Małgorzata Brzozowska, and Beata Żywicka (eds.). 2017. Nazwy wartości w językach europejskich. Raport z badań empirycznych. Przemyśl: Wydawnictwo Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska.

Cinkrautová, Karolína, Anna Christou, and Karla Tvrdá. 2025. The concept of zdraví [health] in the Czech language. Etnolingwistyka 37: 147–166.

Damborský, Jiří. 1993. Ojczyzna w języku czeskim. In Jerzy Bartmiński (ed.). Pojęcie ojczyzny we współczesnych językach europejskich. 167–176. Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej.

Janovec, Ladislav, Drahoslava Kráčmarová, and Zuzana Wildová. forthcoming. vlastenectví v jazykovém obrazu světa českých vysokoškolských studentů.

Kubok, Beata. 2022. Vlast oraz jej modyfikacje, czyli fenomen czeskiej tożsamości narodowej. In Joanna Getka and Jerzy Grzybowski (eds.) W poszukiwaniu tożsamości Europy Środkowo-Wschodniej. Tom jubileuszowy z okazji dwudziestolecia Katedry Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. 148−164. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Niebrzegowska-Bartmińska, Stanisława. 2024. Typy danych a koherencja semantyczna definicji kognitywnej (przykład polskiej ojczyzny). Etnoligwistyka 36: 295–315. DOI: 10.17951/et.2024.36.295

PSJČ: Příruční slovník jazyka českého. 1935–1957. Praha: Československá akademie věd.

SSJČ: Slovník spisovného jazyka českého. 1960–1971. Praha: Academia.

SSČ: Slovník spisovné češtiny pro školu a veřejnost. 2003. 3. opravené vydání. Praha: Academia.

Vaňková, Irena. 2015. Český pojem domov ve světle jazykových, empirických a textových dat. In Jerzy Bartmiński, Iwona Bielińska-Gardziel, and Beata Żywicka (eds.). Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów. Tom 1 – dom. 123–148. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Vaňková, Irena and Jan Huleja. 2017. Domov v konceptualizaci českých vysokoškolských studentů. In Iwona Bielińska-Gardziel, Małgorzata Brzozowska, and Beata Żywicka (eds.) Nazwy wartości w językach europejskich. Raport z badań empirycznych. 36–56. Przemyśl: Wydawnictwo Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska.

Wierzbicka, Anna. 1997. Understanding Cultures through Their Key Words: English, Russian, Polish, German, and Japanese. Oxford–New York: Oxford University Press.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/et.2026.38.157
Data publikacji: 2026-10-08 20:42:17
Data złożenia artykułu: 2025-11-19 15:01:31


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Jan Huleja, Irena Vaňková

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.