Bóg się szerzy. Fragment polskiej kosmologii ludowej na tle słowiańskim

Streszczenie w języku polskim

Tematem artykułu jest znana z czterech etnograficznych zapisów polskich kolęd zimowych formuła Bóg się szerzy. Występuje ona jako podkreślenie opiewanego w pieśniach cudu rozmnożenia się w gospodarstwie bydła, które domyślnie ma miejsce w trakcie kolędniczego obchodu, stanowiąc wyraz błogosławieństwa płynącego poprzez kolędników do goszczących ich ludzi. Wskazując na wyjątkowość tej formuły (a więc jej brak w innych, pokrewnych słowiańskich tekstach ustnych), w artykule podjęto próbę hermeneutycznego przełożenia zawartej w niej treści. Przeanalizowano więc na tle porównawczym – korzystając z zasobów tradycji ludowych wschodnich i południowych Słowian – konteksty występowania leksemów szeroki i szerzyć się, chcąc określić właściwe dla ludowej mitopoetyki ich rozumienie. Pozwoliło to opisać zagadkową polską formułę w kategoriach ludowej kosmologii słowiańskiej, przekładając tym samym istotną część jej mitologicznego i obrzędowego sensu.