Wyślij tekst przez e-mail 
Ukryj
Pokaż wszystkie
Maria Bechczyc-Rudnicka w świetle archiwaliów: analiza wybranych materiałów z zasobów zgromadzonych w Oddziale Zbiorów Specjalnych Biblioteki Głównej UMCS
Streszczenie w języku polskim
Artykuł poświęcony jest analizie wybranych materiałów archiwalnych dotyczących Marii Bechczyc-Rudnickiej, zgromadzonych w Oddziale Zbiorów Specjalnych Biblioteki Głównej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Celem pracy jest ukazanie potencjału badawczego tych zasobów oraz rekonstrukcja wybranych aspektów działalności i życia bohaterki po 1944 r., na podstawie zachowanych fotokopii dokumentów. W artykule wykorzystano różnorodne źródła, takie jak listy, kartki pocztowe czy odznaczenia państwowe, które poddano analizie historycznej i krytyce źródłowej. Przeprowadzone badania pozwalają nie tylko na uzupełnienie dotychczasowej wiedzy o Marii Bechczyc-Rudnickiej i jej pracy na terenie Lublina, lecz także na wskazanie nowych kierunków interpretacyjnych związanych z jej aktywnością zawodową i społeczną. Artykuł podkreśla znaczenie zbiorów specjalnych jako cennego źródła do badań biograficznych oraz dokumentowania dziedzictwa kulturowego. Wnioski płynące z analizy potwierdzają, że archiwalia stanowią istotny materiał do pogłębionych studiów nad postaciami mniej obecnymi w głównym nurcie badań historycznych.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Adamczewski J., Mała encyklopedia Krakowa, Kraków 1997.
Batora K., Ważyk Adam, [w:] Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, red. J. Czachowska, A. Szałagan, t. 9, Warszawa 2004.
Baran A., Ksenia Matafin – życie i działalność w latach 1888–1918, „Bibliotekarz Lubelski” 2023, r. LXVI, s. 25–52.
Bechczyc-Rudnicka M., Spojrzenie z parteru, [w:] W stołecznym Lublinie, red. M. Bechczyc-Rudnicka, Lublin 1959.
Bieńko O. M., Wyrzykowski M., Załatwiali w sposób poważny sprawy, które nas dotyczą..., [w:] Artyści sceny polskiej w ZASP 1918–2008: 90 lat Związku Artystów Scen Polskich: księga jubileuszowa, red. A. Rozhina, Warszawa 2008.
Bigoszewska W., Polskie ordery i odznaczenia, Warszawa 1989.
Bończa-Tomaszewski W., Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak, Warszawa–Kraków 1939.
Chomiński M. J., Słownik muzyków polskich, t. 2, Kraków 1967.
Derecki M., Pani Maria, [w:] Z dziejów ruchu literackiego na Lubelszczyźnie. Szkice i wspomnienia, red. S. A. Łukowski, Lublin 1998.
Franaszek A., Herbert. Biografia, Kraków 2018.
Frankowska B., Encyklopedia Teatru Polskiego, Warszawa 2003.
Grzegorczyk P., Puszkin w Polsce, „Pamiętnik Literacki” 1950, nr 39, s. 422–429.
Gzella A. L., Jaworski Kazimierz Andrzej, [w:] Słownik Biograficzny Miasta Lublina, t. 1, red. T. Radzik, J. Skarbek, A. Witusik, Lublin 1993.
Jacki J., Brandys Kazimierz, [w:] Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1, red. A. Hutnikiewicz, A. Lam, Warszawa 2000.
Jakubiszyn A., O pewnych problemach życia kulturalnego w Lublinie, „Kamena” 1955, nr 10–12 (104–106), r. XXII, s. 71–72.
Jasienowicz M., Wilczyńska M., Dyrektor Tadeusz Smołka, „Biuletyn Biblioteki Głównej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie” 1970, r. XVIII, nr 4, s. 5–19.
Kersten K., Narodziny systemu władzy. Polska 1943–1948, Warszawa 1985.
Kłak T., Bechczyc-Rudnicka Maria Ksenia z Matafinów, [w:] Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny, red. A. Hutnikiewicz, A. Lam, t. 1, Warszawa 2000.
Kłak T., Kłosowski Józef Nikodem, [w:] Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny, red. A. Hutnikiewicz, A. Lam, t. 1, Warszawa 2000.
Kochańczyk A., Bechczyc-Rudnicka Maria Ksenia, [w:] Słownik Biograficzny miasta Lublina, red. T. Radzik, J. Skarbek, A. A. Witusik, t. 1, Lublin 1993.
Kochańczyk A., Maria Bechczyc-Rudnicka, [w:] Lublin literacki 1932–1982. Szkice i wspomnienia, red. W. Michalski, J. Zięba, Lublin 1984.
Kochańczyk A., O Marii Bechczyc-Rudnickiej, „Akcent” 2018, nr 2, s. 157–169.
Krzyżanowski J., Brückner Aleksander, [w:] Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1, Warszawa 2000.
Kuraś M., Feliks Chmurkowski – aktor oddany sprawom teatru, [w:] Artyści sceny polskiej w ZASP, red. A. Rozhin, Warszawa 2008.
Michalski W., Zięba J., Lublin literacki. Szkice i wspomnienia, Lublin 1984.
Mołdawa T., Ludzie władzy 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991.
Paczkowski A., Pół wieku dziejów Polski 1939–1989, Warszawa 1995.
Parandowski J., Wspomnienia i sylwety, (przedruk z „Wiadomości Literackich”, 1928), Wrocław 1968.
Słowniczek Bio-Bibliograficzny Pisarzy należących do lubelskiego Oddziału Związku Literatów Polskich w r. 1964, red. M. Bechczyc-Rudnicka, Lublin 1964.
Sobieraj M., Jaworski Kazimierz Andrzej, Słownik Biograficzny miasta Lublina, red. T. Radzik, J. Skarbek, A. A. Witusik, t. 1, Lublin 1993.
Szarłat A., SPATIF. Upajający pozór wolności, Wołowiec 2022.
Szydłowski R., Maria Bechczyc-Rudnicka, [w:] Jego siła nas urzekła. Szkice i wspomnienia z dziejów lubelskiego teatru, red. A. L. Gzella, Lublin 1985.
Walichnowski T., Współpraca PRL–ZSRR w dziedzinie nauki, kultury i sztuki, [w:] Sojusz narodów ZSRR i Polski, red. A. Sokolnicki, Warszawa 1978.
Wiechecki S., Moje lubelskie emocje, „Kamena” 1955, nr 10–12 (104–106), r. XXII, s. 66–67. DOI: https://doi.org/10.1136/thx.10.2.104.
Wrocki E., Znak czasów, „Kamena” 1955, r. XXII, nr 10–12 (104–106), s. 32. DOI: https://doi.org/10.1136/thx.10.2.104.
Wyka K., Dwie sesje Mickiewiczowskie, „Pamiętnik Literacki” 1957, nr 48/1, s. 221–254.
Zięba J., Życie literackie Lublina w okresie PKWN, Lublin 1974.
Zięba M., Paul Cazin (1881–1963) – po latach, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. Prace Historycznoliterackie” 1998, r. XII, z. 197, s. 224–236.
Online
Fita S., Juliusz Kleiner (1886–1957), [online] pan-ol.lublin.pl https://web.archive.org/web/20160303174037/http://www.pan-ol.lublin.pl/biul_4/art_419.htm [dostęp: 09.12.2025].
Frankowska B., Alfabet Krytyków Teatralnych: Maria Bechczyc-Rudnicka, [online] aict.art.pl https://www.aict.art.pl/2008/11/09/alfabet-krytykeatralnych-maria-bechczyc-rudnicka/ [dostęp: 03.01.2026].
Gierszon U., Historia Lubelskiego Oddziału Związku Literatów Polskich, [online] zlpinfo.eu https://zlpinfo.eu/warszawa/historia-lubelskiego-oddzialu-zwiazku-literatow-polskich.html [dostęp: 02.02.2026].
Gorzelak U., Józef Nikodem Klosowski, teatrnn.pl https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/jozefnikodem-klosowski/ [dostęp: 25.01.2026].
Gorzelak U., Maria Bechczyc-Rudnicka (1888–1982), [online] teatrnn.pl https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/maria-bechczyc-rudnicka-18881982/ [dostęp: 03.01.2026].
ipn.gov.pl https://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/153232 [dostęp: 05.01.2026].
„Kamena” 10–12 (104–106), r. XXII, 1955, [online] https://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/publication/30944/edition/30637/content [dostęp: 15.11.2025].
„Kamena”, r. XXXII, Nr 20 (330), 1–15 XI 1965, [online] https://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/publication/30775/edition/30473/content [dostęp: 25.10.2025].
Makowska I., Kamienica Zimorowica 4, [online] warszawskie-mozaiki.pl https://www.warszawskie-mozaiki.pl/2022/01/kamienica-zimorowica-4.html [dostęp: 17.11.2025].
Pawluczuk K., Święto niepodległości. Obchody 22 lipca, [online] przystanekhistoria.pl https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/102351,Swieto-podleglosci-Obchody-22-lipca.html [dostęp: 08.09.2025].
Pietrasiewicz T. (red.), 1945–1948. Życie kulturalne miasta, [online] teatrnn.pl 1945–1948.
Życie kulturalne miasta – Kultura i życie społeczne Lublina – Teatr NN [dostęp: 10.01.2026].
Polska Bibliografia Literacka (PBL) [dostęp: 08.11.2025].
Pruss P., Paweł Dąbek to był działacz o absolutnie czystych rękach, Fragment relacji świadka historii. Rozmowa: Tomasz Czajkowski. teatrnn.pl Paweł Dąbek, to był działacz o absolutnie czystych rękach – Piotr Pruss – fragment relacji świadka historii z 17 sierpnia 2009 – Historia Mówiona – Teatr NN [dostęp: 25.09.2025].
Szałagan A., Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI wieku, [online] pisarzeibadacze.ibl.edu.pl https://pisarzeibadacze.ibl.edu.pl/haslo/899/bechczyc-rudnicka-maria-ksenia [dostęp: 04.01.2026].
Tyszkiewicz B., Toporowski Marian, [online] pisarzeibadacze.ibl.edu.pl https://pisarzeibadacze.ibl.edu.pl/haslo/4229/toporowski-marian [dostęp: 04.01.2026].
Zięba J., Ciągle uczestniczyła w życiu literackim – od czasu „PKWN-u aż do „OKON-u”, Fragment relacji świadka historii z 8 stycznia 2016 roku, [online] teatrnn.pl https://teatrnn.pl/historiamowiona/fragmenty/ciagle-uczestniczyla-w-zyciu-literackim-odczasu-pkwn-u-az-do-okon-u/?utm_source [dostęp: 03.01.2026].
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/fb.2025.67.13-37
Data publikacji: 2026-09-11 09:53:55
Data złożenia artykułu: 2026-04-09 12:56:10
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Elżbieta Kuczyńska
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.