Wyślij tekst przez e-mail 
Ukryj
Pokaż wszystkie
Kolorystyka przestrzeni edukacyjnej jako czynnik wspierający kulturę organizacyjną i funkcjonowanie psychospołeczne i poznawcze uczniów
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: Przestrzeń fizyczna szkoły, rozumiana jako widoczny wymiar kultury organizacyjnej, współtworzy warunki uczenia się. Jednym z jej istotnych, a często marginalizowanych komponentów jest kolorystyka (barwy ścian, wyposażenia i materiałów dydaktycznych), która może wpływać na pobudzenie, nastrój oraz przebieg procesów poznawczych.
Cel badań: Celem artykułu jest przegląd i syntetyczne uporządkowanie wyników badań empirycznych dotyczących wpływu barw (ciepłych i zimnych, o zróżnicowanym nasyceniu i jasności) na funkcjonowanie emocjonalne, społeczne i poznawcze uczniów, a także wskazanie implikacji dla świadomego zarządzania przestrzenią edukacyjną.
Stan wiedzy: Zebrane badania pokazują, że kolor może modyfikować uwagę, pamięć i jakość wykonania zadań, jednak efekty zależą od kontekstu (rodzaj i trudność zadania, parametry barwy, oświetlenie) oraz cech badanych (wiek, płeć, indywidualna reaktywność i preferencje). W wielu pracach chłodne odcienie (zwłaszcza niebieskie i zielone) wiązano z wyciszeniem, lepszym samopoczuciem i wsparciem dłuższej koncentracji, natomiast barwy ciepłe (np. czerwienie i żółcie) częściej łączono ze wzrostem pobudzenia oraz lepszym wykonaniem zadań prostych i zorientowanych na szczegóły. Jednocześnie wyniki nie zawsze są spójne, a część badań ma ograniczenia metodologiczne (np. małe próby, brak grup kontrolnych).
Podsumowanie: Kolorystykę warto traktować jako narzędzie projektowania środowiska uczenia się i element kształtowania kultury szkoły. Dobór barw powinien być spójny z celami dydaktycznymi i potrzebami uczniów, a decyzje projektowe warto opierać na dowodach oraz uzupełniać dalszymi, dobrze kontrolowanymi badaniami.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Al-Ayash, A., Kane, R. T., Smith, D., & Green-Armytage, P. (2016). The influence of colour on student emotion, heart rate, and performance in learning environments. Color Research & Application, 41(2), 196-205. https://doi.org/10.1002/col.21949
Aniszewska, G. (2007). Organisational culture in management. Polish Economic Publishing House.
Bańka, A. (2016). Behavioural foundations of architectural design. Psychology and Architecture Association.
Chatterjee, A., & Vartanian, O. (2016). Neuroscience of aesthetics. Annals of the New York Academy of Sciences, 1369(1), 172–194. https://doi.org/10.1111/nyas.13035.
Czerniachowicz, B. (2008). The importance of organisational culture for contemporary enterprises on the example of entities in the West Pomeranian Province. Studies and Works of the Faculty of Economics and Management, 1, 225-237.
Deal, T. E., & Peterson, K. D. (1990). The principal’s role in shaping school culture. U.S. Government Printing Office.
Dehvari, H., Maddahi, S. M., Afsari A., & Mirshojaeian Hosseini, I. (2023). Simultaneous evaluation of the role of colour preferences and the effect of colour memory with the approach of improving students’ quality of learning: A case study-Learning environments for 6-to-7-year-old children. Learning Environments Research, 27(1), 1-22. https://doi.org/10.1007/s10984-023-09465-x
Dorczak, R. (2013). The limitations of organisational culture typology-An attempt to identify the specific characteristics of the organisational culture of educational institutions. In A. Noworól (Ed.), Management of public organisations (pp. 291-299). Social Academy of Sciences.
Duyan, F., & Ünver, R. (2016). A research on the effect of classroom wall colours on student’s attention. A/Z: ITU Journal of Faculty of Architecture, 13(2), 73-78. https://doi.org/10.5505/itujfa.2016.57441
Duyan, F., & Ünver, R. (2022). The influence of learning space colours on students within attention, emotional and behavioural. Megaron, 17(4), 629-643. https://doi.org/10.14744/megaron.2022.53386
Grube, K. (2013). The colour on the wall. American School & University, 86(3), 219-221.
Kinal, M. (2022). Selected theoretical aspects of the organisational culture of educational institutions: An interdisciplinary approach. University of Rzeszów Press.
Kocki, W., Bogucki, J., & Kwiatkowski, B. (2015). The physical space of schools—Contemporary design trends. Journal of the Committee for Architecture, Urban Planning and Landscape Studies, 11(4), 34-41.
Kwallek, N., Lewis, C. M., Lin-Hsiao, J. W. D., & Woodson, H. (1996). Effects of nine monochromatic office interior colours on clerical tasks and worker mood. Color Research & Application, 21(6), 448-458.
Marin, M. M., Lampatz, A., Wandl, M., & Leder, H. (2016). Berlyne revisited: Evidence for the multifaceted nature of hedonic tone in the appreciation of paintings and music. Frontiers in Human Neuroscience, 10, Article 536. https://doi.org/10.3389/fnhum.2016.00536
Mehta, R., & Zhu, R. (2009). Blue or red? Exploring the effect of colour on cognitive task performances. Science, 323(5918), 1226–1229. https://doi.org/10.1126/science.1169144
Ogita, C., & Pothong, A. (2021). The effects of wall colour on students’ attention levels: An international school’s perspective. Journal of Student Research, 10(2). https://doi.org/10.47611/jsrhs.v10i2.1418
Pacewicz, A. (2016). School for fundamental change. In K. Górkiewicz (Ed.), Educational spaces 21: We open the school (pp. 14–23). Eduspaces 21.
Polak, M. (2016). In search of the optimal learning environment. In K. Górkiewicz (Ed.), Physical and architectural space. Educational spaces 21: Opening the school! (Vol. 1, pp 19-25). Eduspaces 21.
Reber, R., Schwarz, N., & Winkielman, P. (2004). Processing fluency and aesthetic pleasure: Is beauty in the perceiver’s processing experience? Personality and Social Psychology Review, 8(4), 364–382. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0804_3
Quiles-Rodríguez, J., & Palau, R. (2024). New evidence on the influence of coloured lighting on students’ cognitive processes. Electronics, 13(15), Article 3005. https://doi.org/10.3390/electronics13153005
Quiles-Rodríguez, J., Palau, R., & Mateo-Sanz, J. M. (2025). How artificial intelligence-assisted colour lighting can improve learning: Evidence from recent classroom studies. Applied Sciences, 15(7), Article 3657. https://doi.org/10.3390/app15073657
Schein, E. H. (2009). The corporate culture survival guide (2nd ed.). Jossey-Bass.
Schoen, L. T. (2005). Conceptualising, describing and contrasting school cultures: A comparative case study of school improvement processes (Doctoral dissertation). Louisiana State University.
Sikorski, C. (2002). Organisational culture: Effectively utilise the potential of your employees. C. H. Beck.
Stolp, S., & Smith, S. C. (1995). Transforming school culture: Stories, symbols, values, and the leader’s role. ERIC Clearinghouse on Educational Management.
Sun, Y., Qi, N., Zhan, J., & Yin, J. (2024). The impact of cool and warm colour tones in classrooms on the perceived emotions of elementary school students in Northwest China. Buildings, 14, Article 3309. https://doi.org/10.3390/buildings14103309
Tanner, C. K. (2008). Explaining relationships among student outcomes and the school’s physical environment. Journal of Advanced Academics, 19(3), 444-471. https://doi.org/10.4219/jaa-2008-812
Taylor, G. H. (1924). Colour testing and the psychology of colour. American Journal of Psychology, 35, 185-189.
Tłuściak-Deliowska, A., & Dernowska, U. (2018). Model kultury szkoły La Tefy Schoen i Charlesa Teddliego: Holistyczne i analityczne podejście do badania środowiska szkolnego. Seminare. Poszukiwania naukowe, 39(1), 105-117. https://doi.org/10.21852/sem.2018.1.09
Valdez, P., & Mehrabian, A. (1994). Effects of color on emotions. Journal of Experimental Psychology: General, 123(4), 394–409. https://doi.org/10.1037/0096-3445.123.4.394
Xia, T., Song, L., Wang, T. T., Tan, L., & Mo, L. (2016). Exploring the effect of red and blue on cognitive task performances. Frontiers in Psychology, 7, Article 784. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00784
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.2.79-99
Data publikacji: 2026-06-30 15:05:29
Data złożenia artykułu: 2025-12-15 21:35:49
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Mariola Dorota Kinal
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.