W poszukiwaniu optymalnego modelu relacji wychowawczej
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: Relacja wychowawcy z wychowankiem (nauczyciela z uczniem) odgrywa zasadniczą rolę w optymalnym kształceniu młodego człowieka. Dlatego od jej rozumienia i struktury zależny jest sam proces wychowania oraz jego efektywność.
Cel badań: Główne pytanie tekstu wyraża się zatem w sformułowaniu: Jaki model relacji wychowawczej w kontekście środowiska szkolnego można / należy uznać za optymalny?
Stan wiedzy: Struktura wiedzy pedagogicznej zawiera obszar deskryptywny, normatywny i aplikacyjny. W artykule będzie ukazane znaczenie poszczególnych obszarów wiedzy w kontekście optymalnego modelu relacji wychowawczej.
Podsumowanie: Przyjęcie i uzasadnienie teoretycznego modelu relacji wychowawczej prowadzi do wskazania rozwiązań aplikacyjnych w obszarze wychowania.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Anzenbacher, A. (1965). Die Philosophie M. Bubers. Verlag A. Schendl.
Bloom, A. (2012). Umysł zamknięty. O tym, jak amerykańskie szkolnictwo wyższe zawiodło demokrację i zubożyło dusze dzisiejszych studentów. Zysk i S-ka Wydawnictwo.
Böhm, W. (2004). Zur Pädagogik Marian Heitgers—Einige Einführende Gedanken. In M. Heitger (Ed.), Bildung als Selbstbestimmung (pp. 7–18). Schöningh.
Brezinka, W. (1974). Grundbegriffe der Erziehungswissenschaft. Analyse, Kritik, Vorschläge. E. Reinhardt.
Brumlik, M. (2003). Cel wychowania. In D. Lenzen & F. Rost (Eds.), Podstawowe pojęcia pedagogiczne (pp. 88–94). Wydawawnictwo Mater.
Buber, M. (1968). Wychowanie. Znak, 166(4), 442–461.
Dłubacz, W. (2008). Światopogląd. In A. Maryniarczyk (Ed.), Powszechna encyklopedia filozofii (pp. 346–347). Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Dziaczkowska, L. (2024). (Nie)obecność ideałów i celów wychowania (nie tylko) w języku pedagogiki. Paedagogia Christiana, 1(53), 29–58. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2024.002
Gnitecki, J. (1999). Zarys pedagogiki ogólnej. Wojewódzki Ośrodek Metodyczny.
Heitger, M. (2004). Bildung als Selbstbestimmung. Schöningh.
Herbart, J. F. (2007). Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Hessen, S. (1997). O sprzecznościach i jedności wychowania. Zagadnienia pedagogiki personalistycznej. Wydawnictwo „Żak”.
Instytut Pedagogiki UMCS. (2025, listopada 7). Zdrowa Szkoła – Zdrowy Uczeń. W trosce o zdrowe relacje. https://www.umcs.pl/pl/o-konferencji,32835.htm
Jaeger, W. (1962). Paideia. Instytut Wydawniczy PAX.
Jaroszyński, P. (2003). Ideologia. In A. Maryniarczyk (Ed.), Powszechna encyklopedia filozofii (pp. 731–734). Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Jeziorański, M. (2022). Relacja wychowawcza. Rozumienie, modele, propozycja. Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Jeziorański, M. (2025). Homo absconditus – od założeń antropologicznych do uwarunkowań metodologicznych w pedagogice. In A. Korzeniecka-Bondar, B. Kunat, & K. Szorc (Eds.), Od ogólnej metodologii nauk do praktyk badawczych w pedagogice (pp. 41-57). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Kamiński, S. (1998). Światopogląd, religia, teologia. Zagadnienia filozoficzne i metodologiczne. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Kotłowski, K. (1976). Aksjologiczne podstawy teorii wychowania moralnego. Ossolineum.
Kowalczyk, S. (1979). Podstawy światopoglądu chrześcijańskiego. Ośrodek Dokumentacji i Studiów Społecznych.
Kunowski, S. (2004). Podstawy współczesnej pedagogiki. Wydawnictwo Salezjańskie.
Liessmann, K. P. (2019). Bildung als Provokation. Piper.
Marcel, G. (2001). Być i mieć. De Agostini: in cooperation with Ediciones Altaya Polska.
März, F. (1965). Einführung in die Pädagogik. Sechs Kapitel zur Orientierung in der pädagogischen Wirklichkeit. Kösel-Verlag.
Milerski, B., & Śliwerski, B. (Eds.). (2000). Leksykon PWN.
Pedagogika. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Montaigne, M. (1995). Próby. In S. Wołoszyn (Ed.), Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej (pp. 234–240). Strzelec.
Nohl, H. (1988). Die pädagogische Bewegung in Deutschland und ihre Theorie. Klostermann.
Nowak, M. (1999). Podstawy pedagogiki otwartej. Uje̜cie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej. Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Nowak, M. (2008). Teorie i koncepcje wychowania. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Nowak, M. (2019). Pedagogika personalistyczna. In Z. Kwieciński, & B. Śliwerski (Eds.), Pedagogika. Podręcznik akademicki (pp. 487–508). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Pindar. (1987). Ody zwycięskie: Olimpijskie, pytyjskie, nemejskie, istmijskie. Wydawnictwo Literackie.
Rousseau, J. J. (1995). Emil czyli o wychowaniu. In S. Wołoszyn (Ed.), Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej (pp. 467–483). Strzelec.
Salamucha, A., & Magier, P. (2013). W obronie pedagogiki chrześcijańskiej. Paedagogia Christiana, 1, 155–169. https://doi.org/https://doi.org/10.12775/PCh.2013.009
Śliwerski, B. (2010). Współczesne teorie i nurty wychowania. Impuls.
Węcławski, M. (2021). Gabriel Marcel i etyka heterocentryczna. Roczniki Filozoficzne, LXIX(2), 285–303. https://doi.org/https://doi.org/10.18290/rf21692-12
Zachariasz, A. L. (2005). Wartości, czyli obowiązywanie i powinność jako momenty bytowe kultury. In A. L. Zachariasz (Ed.), Byt i powinność: Czyli status i funkcje wartości (pp. 15–27). Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zirfas, J. (2021). Pädagogische Anthropologie. Ferdinand Schöningh.
h.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.3.21-36
Data publikacji: 2026-09-28 10:44:43
Data złożenia artykułu: 2025-12-20 14:17:25
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Marek Jeziorański

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.