Wyślij tekst przez e-mail 
Ukryj
Pokaż wszystkie
Dobrostan psychiczny uczniów w codziennej praktyce szkolnej
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: W artykule podjęto tematykę zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, które stanowi kluczowy element rozwoju społecznego i edukacyjnego. Współczesne wyzwania, a więc presja szkolna, trudności w relacjach rówieśniczych oraz oddziaływanie mediów cyfrowych sprzyjają nasilaniu kryzysów psychicznych, co wymaga szczególnej uwagi ze strony systemu edukacji i polityki społecznej.
Cel badań: Celem artykułu była analiza problemów psychicznych młodych osób w Polsce, identyfikacja ich skali oraz czynników ryzyka, a także wyciągnięcie wniosków dotyczących możliwych rozwiązań systemowych i edukacyjnych. Podjęto próbę odpowiedzi na pytania: w jaki sposób szkoła, rodzina i środowisko rówieśnicze wpływają na kondycję psychiczną uczniów i ich dobrostan oraz jakie działania systemowe i edukacyjne mogą wspierać młodych ludzi w radzeniu sobie z kryzysami?
Stan wiedzy: Podstawą analizy jest literatura dotycząca zdrowia psychicznego i dobrostanu uczniów, a także raporty badawcze: Rozmawiaj z Klasą (Fundacja Szkoła z Klasą, 2022), Młode Głowy (Fundacja UNAWEZA, 2023) oraz Rady Dzieci i Młodzieży RP (2023). Wnioski wskazują na niski poziom samooceny uczniów, poczucie osamotnienia, brak zaufania do nauczycieli, a także niewystarczające zainteresowanie rodziców. Badania dowodzą, że szkoła przeciążona biurokracją i podstawą programową często nie sprzyja budowaniu relacji i bywa źródłem dodatkowego stresu. Raporty podkreślają potrzebę działań psychoedukacyjnych.
Podsumowanie: Zdrowie psychiczne uczniów wymaga traktowania priorytetowego. Kluczowe działania to: rozwój psychoedukacji, zwiększenie dostępności pomocy psychologicznej, wzmacnianie kompetencji nauczycieli oraz większe zaangażowanie rodziców. Niezbędne są również dalsze badania nad dobrostanem najmłodszych grup przedszkolnej i wczesnoszkolnej, dotąd rzadko uwzględnianych.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Aulia, F. (2018, October 14–15). Improving student well-being in school [Conference paper]. Proceedings of the International Conference of Mental Health, Neuroscience, and Cyber-Psychology (ICOMETH-NCP), Padang, Indonesia, 172–180. https://doi.org/10.32698/25275
Banasiak-Parzych, B. (2013). Smartfon zmienia emocje. Charaktery, 3(194), 34.
Bee, H. (2004). Psychologia rozwoju człowieka. Zysk i S-ka.
Dąbrowska, P. (2021). Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w roku 2020 na podstawie rozmów w 116 111 – telefonie zaufania. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 20(2), 63–75.
Dołęga, Z. (2003). Samotność młodzieży – analiza teoretyczna i studia empiryczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Dudek, M. (2024). Zdrowie psychiczne młodzieży. In J. Daszykowska-Tobiasz (Ed.), Sytuacja zdrowotna młodzieży (pp. 36-37). Instytut Badań Edukacyjnych.
Fortuin, B., Chinapaw, M., Verlinden, E., Brons, A., Kösters, M., & Hoogsteder, M. (2024). Children’s perspectives on health and wellbeing: A concept mapping study. Journal of Pediatric Nursing, 79, 141–149. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.09.005
Guz, S. (2018). Dziecko i dzieciństwo w percepcji dzieci kończących edukację przedszkolną i wczesnoszkolną. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 37(1), 95–109. https://doi.org/10.17951/lrp.2018.37.1.95-109
Grochowalska, M. (2025). Szkoła miejscem promowania dobrostanu uczniów edukacji elementarnej. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 20(2/77). https://doi.org/10.35765/eetp.2025.2077.02
Gutman, L., & Vorhaus, J. (2012). The impact of pupil behaviour and wellbeing on educational outcomes. Department for Education.
https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/219638/DFE-RR253.pdf
Hascher, T. (2012). Well-being and learning in school. In N. M. Seel (Ed), Encyclopedia of the sciences of learning (pp. 3453–3456). Springer.
Jarosz, E. (2017). Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny. Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. Pedagogika Społeczna, 16(2/64), 57–81.
Kaniewska-Mackiewicz, E. (2023). Wpływ zaburzeń lękowych na funkcjonowanie dzieci i młodzieży. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Gospodarki. Edukacja–Rodzina–Społeczeństwo, 43(8), 187–210.
Kizeweter, A. (2016). Szczęśliwy uczeń – szczęśliwy nauczyciel. Dobrostan szkolny wyzwaniem dla edukacji. In J. Skibska & J. Wojciechowska (Eds.), Współczesna edukacja. Wielopłaszczyznowość zadań (pp. 27–36). Libron.
Lake, T. (1993). Samotność. Jak sobie z nią radzić. Książka i Wiedza.
Leksy, K. (2025). Zjawisko wypalenia psychicznego wśród dzieci i młodzieży jako konsekwencja dorastania w cywilizacji narcyzmu i kultu ciała. Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne, 57(1), 95–109. https://doi.org/10.31261/SSHT.2024.57.1.07
Matusiak, R., & Dębicka, A. (2023). Kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży – profilaktyka, pomoc. Kultura – Przemiany – Edukacja, 12-13, 237–250. https://doi.org/10.15584/kpe.2023.12.15
Mołodecka, A. (2020). Problem zaburzeń zdrowia psychicznego młodzieży w dobie pandemii z perspektywy psychologii. Youth in Central and Eastern Europe, 7(11), 88–92. https://doi.org/10.24917/ycee.2020.11.88 92
Mondry, M., Popyk, A., Pustułka, P., Winogrodzka, D., & Wójcik, M. (2024). Bullying a wchodzenie w dorosłość. Znaczenie doświadczenia przemocy rówieśniczej dla zdrowia psychicznego młodych dorosłych. Psychologia Wychowawcza, 71(29), 35–54. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.8401
Nikiel, Ł. (2024). Dobrostan szkolny ucznia: definicja, istotne czynniki i metody pomiaru. In Z. Janiszewska-Nieścioruk (Ed.), Nie(nowe) problemy edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami i o zróżnicowanych potrzebach (pp. 84-85). Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Ostaszewska, A. (2012). Popkulturowe ramy tożsamości: Media, kultura popularna, Internet jako nowe środowiska kształtowania tożsamości [Report]. Ośrodek Rozwoju Edukacji. https://ore.edu.pl/wp-content/uploads/phocadownload/pracownie/popkulturowe-ramy-tosamoci.pdf
Papież, J. (2005). Samotność młodzieży jako syndrom wykluczenia społecznego. In T. Sołtysiak (Ed.), Zagrożenia w wychowaniu i socjalizacji młodzieży oraz możliwości ich przezwyciężania (pp. 92-93). Wydawnictwo Akademii Bialskiej.
Rębisz, S., Sikora, I., & Smoleń-Rębisz, K. (2016). Poczucie samotności a poziom uzależnienia od Internetu wśród adolescentów. Edukacja – Technika – Informatyka, 1(15), 90–98. https://doi.org/10.15584/eti.2016.1.13
Rubacha, K. (2011). Metodologia badań nad edukacją. Oficyna Wydawnicza Łośgraf.
Samborska, I. (2018). Perspektywa „dobra dziecka” w badaniach nad dzieciństwem. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 13(4/50), 13–25. https://doi.org/10.14632/eetp.2018.13.50.13
Schulte-Markwort, M. (2017). Wypalone dzieci. O presji osiągnięć i pogoni za sukcesem. Dobra Literatura.
Seligman, M. E. P. (2011). Pełnia życia. Nowe spojrzenie na kwestię szczęścia i dobrego życia. Media Rodzina.
Supińska, M. (2003). Dzieci izolowane i odrzucone. Życie Szkoły, 57(2), 87–88.
Szpunar, M. (2016). Kultura cyfrowego narcyzmu. Wydawnictwo Akademii Górniczo-Hutniczej.
Szwejka, Ł. (2022). Odrzucenie rówieśnicze wśród uczniów szkół podstawowych: diagnoza zjawiska oraz przesłanki dla profilaktyki i resocjalizacji. Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego (RUJ). https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/296672
Szymańska, J. (2014). Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w szkole. Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Wasilewska-Ostrowska, K. (2018). Chroniczna samotność jako czynnik ryzyka zachowań autodestrukcyjnych wśród młodzieży. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 17(3), 63–74.
Wosik-Kawala, D. (2007). Korygowanie samooceny uczniów gimnazjum. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Ziółkowska, B. (2009). Ile fizycznej atrakcyjności w atrakcyjności społecznej? In B. Ziółkowska, A. Cwojdzińska, & M. Chołody (Eds.), Ciało w kulturze i nauce (pp. 55–56). Wydawnictwo Naukowe Scholar.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.2.63-78
Data publikacji: 2026-06-30 15:05:25
Data złożenia artykułu: 2025-12-30 10:07:55
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Karolina Katarzyna Buchaniec
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.