Kwestionariusz Oceny Ciąży i Macierzyństwa (KOCiM) – Psychometryczne właściwości w grupie kobiet z niepełnosprawnością ruchową

Agnieszka Gabryś

Streszczenie w języku polskim


Wprowadzenie: Kobiety z niepełnosprawnością ruchową wymagają specjalistycznej opieki i wsparcia. Dostęp do narzędzia pomiarowego, które pozwala uchwycić specyficzne potrzeby i doświadczenia kobiet z niepełnosprawnościami fizycznymi, przyczyni się do poprawy projektowania oraz świadczenia specjalistycznych usług opieki i wsparcia dostosowanych do tej grupy. Narzędzie Pregnancy and Motherhood Evaluation Questionnaire (Panuccio i in., 2022) służy do oceny znaczenia niepełnosprawności dla przebiegu ciąży i macierzyństwa wśród kobiet z niepełnosprawnością ruchową.

Cel badań: Ocena właściwości psychometrycznych polskiej wersji Kwestionariusza Oceny Ciąży i Macierzyństwa w grupie kobiet z niepełnosprawnością ruchową.

Metoda: Badanie zostało przeprowadzone wśród 101 kobiet z wrodzoną i nabytą niepełnosprawnością ruchową. Podstawowa struktura kwestionariusza nie jest zbliżona do wersji oryginalnej – zastosowana konfirmacyjna metoda analizy czynnikowej nie potwierdziła jej trzyczynnikowej struktury w grupie polskiej. Na tej podstawie zdecydowano się zaproponować własną wersję narzędzia.

Wyniki: Przeprowadzone analizy pozwoliły na wyodrębnienie 5-czynnikowej struktury wyjaśniającej 58,36% wariancji wyników.

Wnioski: Uzyskane dane empiryczne wskazują na satysfakcjonującą rzetelność, stabilność i trafność prezentowanego narzędzia.


Słowa kluczowe


ciąża, macierzyństwo, niepełnosprawność ruchowa, kobiety z niepełnosprawnością, nabyta niepełnosprawność ruchowa, wrodzona niepełnosprawność ruchowa

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Alexander, C. J., Hwang, K., & Sipski, M. I. (2002). Mothers with spinal cord injuries: Impact on marital, family and children’s adjustment. Archives of Physical Medical Rehabilitation, 83(1), 24–30. https://doi.org/10.1053/apmr.2002.27381

Aksamit, D. (2019). Kobiety matki o macierzyństwie. Socjopedagogiczne studium narracji matek dorosłych osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Austin, M. P., Colton, J., Priest, S., Reilly, N., & Hadzi-Pavlovic, D. (2013). The antenatal risk questionnaire (ANRQ): Acceptability and use for psychosocial risk assessment in the maternity setting. Women and Birth, 26(1), 17–25. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2011.06.002

Blair, A., Cao, J., Wilson, A., & Homer, C. (2022). Access to, and experiences of, maternity care for women with physical disabilities: A scoping review. Midwifery, Article 103273. https://doi.org/10.1016/j.midw.2022.103273

Clarke, H., & McKay, S. (2014). Disability, partnership and parenting. Disability and Society, 29(4), 543–555. https://doi.org/10.1080/09687599.2013.831745

Casey, A.M., Nolan, M., & Nixon, E. (2022). “You lose confidence in being a human being, never mind being a parent”: The lived experience of mothers with spinal cord injury. Quality Health Research, 32(11), 1657–1671. https://doi.org/10.1177/10497323221115584

DiPietro, J. A., Christensen, A. L., & Costigan, K. A. (2008). The pregnancy experience scale-brief version. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynaecology, 29(4), 262–267. https://doi.org/10.1080/01674820802546220

Drosdzol-Cop, A., Fuchs, A., Skrzypulec-Plinta, V., Radomski, D., Jarząbek-Bielecka, G., Czech, I., Dulska, A., & Szul, M. (2020). Postępowanie ginekologiczno-położnicze z osobą małoletnią z niepełnosprawnością fizyczną i intelektualną. Rekomendacje Sekcji Ginekologii Dziecięcej i Dziewczęcej Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 5(2), 76–89.

Gabryś, A. (2023). Macierzyństwo w percepcji bezdzietnych kobiet z długotrwałym uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 48, 9–22. https://doi.org/10.26881/ndps.2023.48.01

Gibaud-Wallston, J., & Wandersman, L.P. (1978). Development and utility of the Parenting Sense of Competence Scale. Paper presented at American Psychological Association Meeting; Toronto, Canada.

Grue, L., & Laerum, K. T. (2002). 'Doing motherhood': some experiences of mothers with physical disabilities. Disability & Society, 17(6), 671–683.

Heideveld-Gerritsen, M., van Vulpen, M., Hollander, M., Oude Maatman, S., Ockhuijsen, H., & van den Hoogen, A. (2021). Maternity care experiences of women with physical disabilities: A systematic review. Midwifery, Article 102938. https://doi.org/10.1016/j.midw.2021.102938

Hornowska, E., & Paluchowski, W. J. (2004). Kulturowa adaptacja testów psychologicznych In J. Brzeziński (Ed.), Metodologia badań psychologicznych. Wybór tekstów (pp. 151–191). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Huczewska, I., Leśniak, J., Mynarska, M., & Miller, W. B. (2022). A Short Measure of Childbearing Motivations: Development and psychometric evaluation in Polish samples of adults and adolescents. Journal of Child and Family Studies, 32, 1828–1838. https://doi.org/10.1007/s10826-022-02497-6

Iezzoni, L. I., Wint, A. J., Smeltzer, S. C, & Ecker, J. L. (2014). Effects of disability on pregnancy experiences among women with impaired mobility. Acta Obstetrica et Gynecologica Scandinavica, 94(2), 133–140. https://doi.org/10.1111/aogs.12544

Juczyński, Z. (2001). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. Pracownia Testów Psychologicznych.

Kalpakjian, C. Z., Haapala, H. J., Ernst, S. D., Orians, B. R., Barber, M. L., Mulenga, L., Bolde, S., Kreschmer, J. M., Parten, R., Carlson, S., Rosenblum, S., & Jay, G. M. (2023). Development and pilot test of a pregnancy decision making tool for women with physical disabilities. Health Services Research, 58(1), 223–233. https://doi.org/10.1111/1475-6773.14103

Kobiołka, A., & Skrzypulec-Plinta, V. (2018). Ciąża u kobiet ze znaczną niepełnosprawnością ruchową. Gynecology and Obstetrics Medical Project, 4(50), 54–60.

Kossakowska, K. (2013). Edynburska Skala Depresji Poporodowej–właściwości psychometryczne i charakterystyka. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica, 17, 39–50.

Kosakowska, K. (2017). Charakterystyka i ocena właściwości psychometrycznych polskiej adaptacji Skali Poczucia Kompetencji Rodzicielskich (Parenting Sense of Competence Scale – PSOC-PL) w wersji dla matek. Acta Universitatis Lodziensis Folia Psychologica, 21, 79–95. https://doi.org/10.18778/1427-969X.21.06

Polish Government. (n.d.). Convention on the Rights of Persons with Disabilities. https://www.gov.pl/web/rodzina/konwencja-o-prawach-osob-niepelnosprawnych

König-Bachmann, M., Zenzmaier, C., & Schildberger, B. (2019). Health professionals’ views on maternity care for women with physical disabilities: a qualitative study. BMC Health Services Research, 19(1), 551. https://doi.org/10.1186/s12913-019-4380-y

Łaguna, M., Lachowicz-Tabaczek, K., & Dzwonkowska, I. (2007). Skala samooceny SES Morrisa Rosenberga – polska adaptacja metody. Psychologia Społeczna, 2(4), 164-176.

Machalski, D., Kołpa, M., & Grochowska, A. (2019). Postrzeganie osób niepełnosprawnych w społeczeństwie. Promocja zdrowia i aktywność fizyczna, 9(4), 40–45. https://doi.org/10.55225/hppa.143

Malacrida, C. (2019). Mothering and disability: From eugenics to new genics In N. Watson, & S. Vehmas (Eds.), Routledge handbook of disability studies (pp. 467–478), Routledge.

Matthey, S. (2010). Assessing the experience of motherhood: the Being a Mother Scale (BaM-13). Journal of Affective Disorders, 128(1-2), 142–52. https://doi.org/10.1016/j.jad.2010.06.032

May, V. (2008). On being a ‘good’ mother: The moral presentation of self in written life stories. Sociology, 42(3), 470–486. https://doi.org/10.1177/0038038508088836

Merits, M., Lubi, K., & Tammes, M. (2023). Experiences of women with impaired physical mobility during pregnancy, childbirth and postpartum: A case study. European Journal of Midwifery, 7, Article 26. https://doi.org/10.18332/ejm/170433

Mitra, M., Smith, L. D., Smeltzer, S. C., Long-Bellil, L. M., Sammet Moring, N., & Iezzoni, L. I. (2017). Barriers to providing maternity care to women with physical disabilities: Perspectives from health care practitioners. Disability and Health Journal, 10(3), 445–450. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2016.12.021

Mitra, M., Long-Bellil, L. M., Smeltzer, S. C., & Iezzoni, L. I. (2015). A perinatal health framework for women with physical disabilities. Disability and Health Journal, 8(4), 499–506. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2015.05.007

Nguyen, T. V., King, J., Edwards, N., Pham, C. T., & Dunne, M. (2019). Maternal healthcare experiences of and challenges for women with physical disabilities in low and middle-income countries: a review of qualitative evidence. Sexuality and Disability, 37(2), 175–201. https://doi.org/10.1007/s11195-019-09564-9

O'Connor-Terry, C., & Harris, J. (2022). Pregnancy decision-making in women with physical disabilities. Disability and Health Journal, 15(1), 101176. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2021.101176

Panuccio, F., Berardi, A., Marquez, M. A., Messina, M. P., Valente, D., Tofani, M., & Galeoto, G. (2022). Development of the Pregnancy and Motherhood Evaluation Questionnaire (PMEQ) for evaluating and measuring the impact of physical disability on pregnancy and the management of motherhood: a pilot study. Disability and Rehabilitation, 44(8), 1474–1480. https://doi.org/10.1080/09638288.2020.1802520

Prilleltensky, O. (2004). Motherhood and disability: children and choices. Palgrave Macmillan.

Signore, C., Spong, C. Y., Krotoski, D., Shinowara, N. L., & Blackwell, S. C. (2011). Pregnancy in women with physical disabilities. Obstetrics & Gynecology, 117(4), 935–947.

Smeltzer, S. C., Mitra, M., Long-Bellil, L., Iezzoni, L. I., & Smith, L. D. (2018). Obstetric clinicians’ experiences and educational preparation for caring for pregnant women with physical disabilities: A qualitative study. Disability and Health Journal, 11(1), 8–13. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2017.07.004

Shpigelman, C. N. (2015). How to support the needs of mothers with physical disabilities? Disability and Rehabilitation, 37(11), 928–935. https://doi.org/10.3109/09638288.2014.948133

Tarasoff, L. A., Ravindran, S., Malik, H., Salaeva, D., & Brown, H. K. (2020). Maternal disability and risk for pregnancy, delivery, and postpartum complications: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Obstetrics & Gynecology, 222(1), 27. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2019.07.015

Walker, L. O., & Crain, H.,E. (1986). Maternal role attainment and identity in the postpartum period: Stability and change. Nursing Research, 35, 68–71.

Walsh-Gallagher, D., Sinclair, M., & Mc Conkey, R. (2012). The ambiguity of disabled women’s experiences of pregnancy, childbirth and motherhood: a phenomenological understanding. Midwifery, 28(2),156–162. https://doi.org/10.1016/j.midw.2011.01.003

Wint, A. J., Smith, D. L., & Iezzoni, L. I. (2016). Mothers with physical disability: Child care adaptations at home. American Journal of Occupational Therapy, 70(6), 1–7, https://doi.org/10.5014/ajot.2016.021477.

Wrześniewski, K. (1996). Pomiar radzenia sobie ze stresem- wybrane zagadnienia. Promocja Zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 8/9, 34–46.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.2.179-198
Data publikacji: 2026-06-30 15:05:49
Data złożenia artykułu: 2026-01-12 11:55:38


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki





Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Gabryś

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.