Inercja legislacyjna w dobie nowych technologii. Biocomputing jako symptom systemowej dysfunkcji prawa
Streszczenie w języku polskim
W artykule podjęto problematykę inercji legislacyjnej jako immanentnej cechy systemu normatywnego w kontekście przełomowych innowacji technologicznych. Biocomputing, czyli przetwarzanie informacji przy użyciu systemów biologicznych, służy jako studium przypadku ukazujące nieprzystawalność istniejących kategorii prawnych do zjawisk wymagających regulacji. Analizą objęto prawo unijne i prawo polskie. Zidentyfikowano cztery zasadnicze luki normatywne: brak właściwej kategorii prawnej dla biokomputera, nieadekwatność reżimu bezpieczeństwa biologicznego, kolizję reżimów własności intelektualnej oraz nierozstrzygniętą kwestię danych genetycznych jako nośnika informacji obliczeniowej. Sformułowano postulaty de lege ferenda dotyczące zarządzania nieuchronnym opóźnieniem prawa, w tym postulat ustawy ramowej, ratyfikacji konwencji z Oviedo, powołania interdyscyplinarnej rady eksperckiej oraz reformy kształcenia prawniczego.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
Literature
Adleman L.M., Molecular Computation of Solutions to Combinatorial Problems, “Science” 1994, vol. 266(5187), DOI: https://doi.org/10.1126/science.7973651.
Baylis F., Altered Inheritance: CRISPR and the Ethics of Human Genome Editing, Cambridge 2019.
Benenson Y., Biomolecular Computing Systems: Principles, Progress and Potential, “Nature Reviews Genetics” 2012, vol. 13(7), DOI: https://doi.org/10.1038/nrg3197.
Brownsword R., Law, Technology and Society: Re-Imagining the Regulatory Environment, London–New York 2019.
Collingridge D., The Social Control of Technology, London 1980.
Dworkin R., Imperium prawa, Warszawa 2022.
Dworkin R., Law’s Empire, Cambridge 1986.
Głażewski M., Teoria systemów autopojetycznych Niklasa Luhmanna – między metafizyką a metabiologią, “Przegląd Pedagogiczny” 2009, no. 1.
Hart H.L.A., Pojęcie prawa, Warszawa 1998.
Hart H.L.A., The Concept of Law, Oxford 1961.
Heller M.A., Eisenberg R.S., Can Patents Deter Innovation? The Anticommons in Biomedical Research, “Science” 1998, vol. 280(5364), DOI: https://doi.org/10.1126/science.280.5364.698.
Ienca M., Andorno R., Towards New Human Rights in the Age of Neuroscience and Neurotechnology, “Life Sciences, Society and Policy” 2017, vol. 13(1), DOI: https://doi.org/10.1186/s40504-017-0050-1.
Izdebski K., Kopińska G., Berek M., Frączak P., Wołejko P., Polski BezŁad Legislacyjny. Raport Obywatelskiego Forum Legislacji z prac IX kadencji Sejmu, Warszawa 2023.
Kaufmann A., Über die Stabilität des Rechts, “Archiv für Rechts- und Sozialphilosophie” 1979, vol. 65.
Korycka-Zirk M., Reguły prawne jako istota pojęcia prawa w ujęciu H.L.A. Harta, “Studia Iuridica Toruniensia” 2010, vol. 6.
Kuzma J., Kokotovich A., Nanotechnology, Society, and Policy Issues, “Nanotechnology Law & Business” 2011, vol. 8(4).
Luhmann N., Das Recht der Gesellschaft, Frankfurt am Main 1993.
Marchant G.E., Governance of Emerging Technologies as a Wicked Problem, “Vanderbilt Law Review” 2020, vol. 73(6).
Marchant G.E., The Growing Gap Between Emerging Technologies and the Law, [in:] The Growing Gap Between Emerging Technologies and Legal-Ethical Oversight: The Pacing Problem, G. Marchant, B. Allenby, J. Herkert (eds.), Dordrecht 2011.
Marchant G.E., Abbott K.W., Allenby B. (eds.), Innovative Governance Models for Emerging Technologies, Cheltenham 2013.
Nonet P., Selznick P., Law and Society in Transition: Toward Responsive Law, New York 1978.
Legal acts
Convention for the Protection of Human Rights and Dignity of the Human Being with regard to the Application of Biology and Medicine (Oviedo Convention), Oviedo, 4 April 1997, CETS no. 164.
Directive 98/44/EC of the European Parliament and of the Council of 6 July 1998 on the legal protection of biotechnological inventions (OJ L 213/13, 30.07.1998).
Directive 2001/18/EC of the European Parliament and of the Council of 12 March 2001 on the deliberate release into the environment of genetically modified organisms and repealing Council Directive 90/220/EEC (OJ L 106/1, 17.04.2001).
Act of 22 June 2001 on microorganisms and genetically modified organisms (consolidated text, Journal of Laws 2022, item 546, as amended).
Act of 6 September 2001 – Pharmaceutical Law (consolidated text, Journal of Laws 2022, item 2301, as amended).
Regulation (EC) No. 1829/2003 of the European Parliament and of the Council of 22 September 2003 on genetically modified food and feed (OJ L 268/1, 18.10.2003).
Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation) (OJ L 119/1, 4.05.2016).
Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending Regulations (EC) No. 300/2008, (EU) No. 167/2013, (EU) No. 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1139 and (EU) 2019/2144 and Directives 2014/90/EU, (EU) 2016/797 and (EU) 2020/1828 (Artificial Intelligence Act) (OJ L, 2024/1689, 12.07.2024).
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/glosa.2026.3.81-95
Data publikacji: 2026-10-07 14:45:01
Data złożenia artykułu: 2026-06-17 23:00:16
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Glosa. Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.